دانلود مقاله با عنوان ادبیات مشروطه

↓↓لینک دانلود و خرید پایین توضیحات ↓↓

فرمت فایل: word

(قابل ویرایش و آماده پرینت)

تعداد صفحات:20

 

قسمتی از متن فایل دانلودی:

ادبیات مشروطه

  ادبیات مشروطه، به ادبیات دوره‌ای گفته می‌شود كه در آن شاعران، نویسندگان و اصحاب هنر، ادبیات را وسیله‌ای برای بیان اهداف سیاسی و اجتماعی خود، از جمله تنریر افكار مردم، آزادی و استقرار مشروطیت، قرار داده بودند؛ كه از نظر زمانی بین سالهای 1240 تا 1299 هـ.ش. را دربرمی‌گیرد.

  ایرانیان دوره مشروطه، در اثر آشنایی با اروپا و كشورهای دیگر به عقب ماندگی های خود در زمینه ساختار های اقتصادی و سیاسی پی برده و مشكل اساسی را در نبود قانون و وجود حكومت استبدادی دریافتند، لذا برای حاكم شدن بر سرنوشت خود دمكراسی و ایجاد قانون و آزادی خواستار مشروطه شدند و این خواست‌ها را در بستر شعر، طنز، داستان، نمایش‌نامه و …گسترش دادند.

  متفكران مشروطه دریافتند كه برای بیدار كردن مردم و آگاه كردن آنان نسبت به پیشرفت جامعه، باید با كهنه‌ها جنگید و هر چه بیشتر راه را برای «نو» گشود. بنابراین، ادبیات مشروطه در جریان جدال با ادبیات كهنه، شكل و جان می‌گیرد و به همین دلیل از همه جهت- چه از نظر شكل و چه از نظر محتوا- نو و سنت شكن است. میرزا فتحعلی آخوندزاده، یكی از قدیمی‌ترین متفكران مشروطه می‌گوید:« به هر چه دست می‌زنی ایجاب می‌كند كه از آن انتقاد شود. بنابراین دو جنبۀ اساسی ادبیات مشروطه، نقد ادبیات گذشته و طرح ادبیات نو است. این نقد و طرح، در عرصۀ زبان، اسلوب، شیوه بیان و محتوا مطرح می‌شود.

  در عرصه محتوا، شاعر و نویسنده با دیدگاهی انتقادی به مضامین و موضوعات ادبی گذشته می‌نگرد و در پی موضوعات جدید است. موضوعاتی نظیر «وطن»، «آزادی» و «قانون». «فرهنگ نو و تعلیم و تربیت جدید»، «ستایش علوم جدید»، «زن و مسئله برابری او با مرد»، «انتقاد از اخلاقیات سنتی» و «مبارزه با خرافات مذهبی (و گاهی خود مذهب)» از موضوعات برجستۀ دیگر ادب مشروطه است؛ به طوری كه انتقاد از سنت‌ها، گاه حالت افراطی داشته و به گونه‌ای تعمدی یا سهل‌انگارانه مابین سنت‌های قدسی و تعالیم دینی از یكسو، و رسوم  متحّجر و غلط، و ساختار فرتوت استبداد كلاسیك ایران از سوی دیگر، تفاوتی نگذارد و تحت لوای مبارزه با مظاهر فساد و انحطاط قاجاری، به سنت ستیزی، دین گریزی و …روی آورد.

  در عرصه زبان، ورود مضامین و موضوعاتی از این دست به قلمرو ادبیات  پارسی به جست وجوی زبانی ‌انجامید كه در خور رویارویی با این گونه مفاهیم و اندیشه‌ها باشد. هدف متفكران مشروطه وارد كردن مردم توده مردم- به اجتماع و سیاست بود، بنابراین باید با زبان آنها، با ایشان سخن گفته می‌شد. بدین سان نثر و شعر فارسی برای برآوردن یك نیاز اجتماعی عمیق به زبان كوی و برزن نزدیك می‌شود. واژگان بازاری و عوام در شعر و نثر جاری می‌شود.

  در اسلوب و شیوۀ نگارش نیز تحول رخ داد. تمام نویسندگان و متفكران مشروطه، در تمام زمینه‌های ادبی به نوعی رئالیسم برهنه معتقد بودند. آنان چه در شعر و چه در نثر،  معتقد به افادۀ رئالیستی مطالب بودند و هر نوع شیوۀ غیر رئالیستی در آثار آنان مطرود بود.

  شعر دورۀ مشروطه ویژگی‌هایی متفاوت با شعر سنتی دارد. در حوزۀ محتوا و اهداف، شعر، دربار را ترك می‌گوید و به كوی و برزن می‌آید و سرشار از خون و فریاد، گرمی زندگی و آرمان است.

  تمام موضوعاتی كه در بالا به آنها اشاره شد، در قالب شعر مطرح و ارائه گردید. زبان شعر نیز بسیار ساده و عامیانه شد، واژه‌های غربی نیز به درون آنها راه یافت. در حوزۀ‌ صور خیال، شعر مشروطه آنقدر پر شور و ترفند بود كه جایی برای صور خیال باقی نگذاشت. شاعران این دوره به نوآوری در حیطۀ صور خیال اهمیتی نمی‌دهند. و در عرصه شكل و قالب شعر، شكل شعر، همان قالب‌های سنتی فارسی است با تفاوت‌هایی از جمله اینكه: در این دوره قالب مستزاد بسیار رواج پیدا می‌كند، قصیده از مقبولیت عام برخوردار نیست، غزل هم در این دوره كمتر سروده می‌شود؛ در مقابل «تصنیف» یكباره شكوفا شده، رواج بسیار می‌یابد.

  از شاعران این دوره می‌توان به ملك الشعرای بهار، ایرج میرزا، میرزاده عشقی، فرخی یزدی، اشرف الدین گیلانی، (نسیم شمال) و …اشاره كرد.

  دربارۀ نثر دورۀ مشروطه باید گفت، روزنامه‌نویسی، نثر فارسی را از اوج تصنع بی‌ارزش و متكلفانه، به زندگی روزانه و زبان مردم كوچه و بازار فرود آورد. نویسندگان ضمن انتقاد تند و صریح از متكلف نویسان گذشته، نویسندگان را ملزم به استفاده از نثری ساده و روان كردند و همین كوشش‌ها بود كه طلیعۀ نخستین داستان نویسی به شمار می‌رود. آثار كسانی چون دهخدا چرند و پرند- ؛ زین العابدین مراغه‌ای در حاجی بابا اصفهانی و…نثر را به سوی سادگی و روانی پیش راند. در این دوره، نوشتن مقاله‌های سیاسی و اجتماعی و انتقادی در روزنامه‌ها بسیار متداول شد و نثری پدید آمد به عنوان نثر مقاله‌نویسی، كه بهترین نمونۀ آن را می‌توان در نثر محمد علی فروغی یافت.

 

 مرورى كوتاه بر ادبيات مشروطيت

 

اگرچه ريشه انقلاب مشروطه را بايد از هنگام شكست عباس ميرزا نايب السلطنه از روس ها و انعقاد قراردادهاى ننگين گلستان و تركمانچاى جست وجو كرد ولى پايه اصلى انقلاب، همانا در واقعه رژى و تحريم تنباكو و فتواى تاريخى آيت الله ميرزاى شيرازى نهاده شد و با كشته شدن ناصرالدين شاه به دست ميرزارضا كرمانى كه از تربيت يافتگان مكتب سيدجمال الدين اسدآبادى بود، پيروزى آن تسريع شد.

اگرچه ريشه انقلاب مشروطه را بايد از هنگام شكست عباس ميرزا نايب السلطنه از روس ها و انعقاد قراردادهاى ننگين گلستان و تركمانچاى جست وجو كرد ولى پايه اصلى انقلاب، همانا در واقعه رژى و تحريم تنباكو و فتواى تاريخى آيت الله ميرزاى شيرازى نهاده شد و با كشته شدن ناصرالدين شاه به دست ميرزارضا كرمانى كه از تربيت يافتگان مكتب سيدجمال الدين اسدآبادى بود، پيروزى آن تسريع شد. عوامل مهمى كه در ايجاد اين نهضت نقش داشتند علاوه بر بى كفايتى شاهان نالايق قاجار، عبارتند از: نقش بيداركنندگى روحانيت مبارز شيعه به ويژه چهره هايى چون سيدجمال الدين اسدآبادى، سيدجمال الدين واعظ اصفهانى، آيت الله طباطبايى و آيت الله بهبهانى، وجود نويسندگان روشنفكرى مانند طالبوف، زين العابدين مراغه اى، آقاخان كرمانى، ميرزا ملكم خان و ميرزا على اكبر دهخدا، تاسيس مدرسه دارالفنون توسط اميركبير، انتشار روزنامه هايى در داخل و خارج از ايران مانند روزنامه قانون (لندن)، عروه الوثقى (پاريس)، حبل المتين (كلكته)، اختر (استانبول)، ثريا (قاهره)، صوراسرافيل (تهران) و نسيم شمال (رشت) كه البته دو روزنامه اخير در دوران استبداد صغير درخشيدند. به هر صورت مجموعه اين عوامل به صدور فرمان مشروطيت در سال ۱۲۸۵ ه ش منجر شدند، به طورى كه مظفرالدين شاه در همان سال مجلس يكم را در كاخ گلستان گشود و ده روز پس از امضاى قانون اساسى (۵۱ اصل)، درگذشت. محمدعلى شاه در بامداد روز سه شنبه سال ۱۲۸۷ مجلس را به توپ بست. گروهى از آزاديخواهان منجمله ميرزا جهانگير شيرازى مدير روزنامه صوراسرافيل و ملك المتكلمين واعظ معروف را در باغ شاه به دار كشيد و بدين ترتيب دوران استبداد صغير آغاز شد. ولى آزاديخواهان از توپ و تشر شاه خودكامه نهراسيدند، مردم تبريز به رهبرى ستارخان و باقرخان، مردم اصفهان به رهبرى سردار اسعد و مردم رشت به فرماندهى ولى خان تنكابنى قيام كردند و در سال ۱۲۸۸ تهران را فتح كرده، شاه خيره سر را به سفارت روس در «زرگنده» راندند. از آن پس دولت هاى ضعيفى در ايران تشكيل شد كه هيچ كدام نتوانستند و يا نخواستند گامى به نفع ملت بردارند.انگليسى ها چون كه از دولت هاى ضعيفى كه در تهران روى كار مى آمدند راضى نبودند، در سوم اسفندماه ۱۲۹۹ ه. ش با كودتاى (سيدضياء- رضاخان) انتقام خود را از آزاديخواهان ايران گرفتند رضاخان پس از آنكه جمهورى پيشنهادى پوشالى اش به نتيجه نرسيد در آذرماه ۱۳۰۴ه ش سلسله قاجار را منقرض و حكومت ديكتاتورى پهلوى را تاسيس كرد. نويسندگان، شاعران و روشنفكران مسئول مشروطه خواه كه مى خواستند افكار خود را به كمك بخش عظيمى از مردم عليه استبداد حاكم به كار گيرند، به ناچار در سروده ها و مقالات خود از طنزهاى عوامانه و ضرب المثل هاى رايج بين مردم استفاده كردند مثلاً سروده هاى طنزآلود سيداشرف الدين گيلانى (نسيم شمال) و على اكبر دهخدا، زاييده همين ضرورت بود و در شعر اين دوره نيز به جاى پند و اندرزهاى حكيمانه و ارشادهاى عارفانه به موضوعات سياسى و اجتماعى مانند سرنوشت جامعه، تحولات اجتماعى، رشد سياسى، آزاديخواهى، آزادگى، عدالت و مبارزه با ستم طبقاتى پرداخته شد و حتى شاعران از واژه هاى ملى و مفاهيمى كه بار ميهنى و آزاديخواهانه دربرداشت، سود جستند. آرى، شرايط اجتماعى و سياسى حاكم بر آن دوران به خوبى به نخبگان و فرهيختگان اين ديار آموخته بود كه به جاى اينكه بار گناه همه نكبت ها و عقب ماندگى ها را به گردن تقدير بيندازند، بايد ريشه آنها را در طرز تفكر و تدبير خود جست وجو كنند. يكى از نخستين كسانى كه ضرورت اين توجه را دريافت اديب الممالك فراهانى بود كه همفكرانش را از پرداختن به ثروت اندوزى و دلبستگى هاى دنيايى هشدار داده و وظيفه اصلى ميهن پرستان و مردم باوران را مبارزه با زورگويى طبقات حاكمه، خرافات عاميانه و انحطاط فرهنگى مى دانست، كما اينكه بسيارى از آنها بارها به زندان افتادند، تبعيد شدند و شكنجه ديدند ولى از پاى ننشستند. دهخدا تبعيد شد، عارف دربه درى ها كشيد، اشرف الدين گيلانى روانه تيمارستان شد، دهان فرخى يزدى دوخته شد چون نداى مردم را سرمى داد، لاهوتى نيز تبعيد گرديد، ميرزاده عشقى توسط عمال مزدور رژيم شاه به شهادت رسيد و ملك الشعراى بهار نماينده مردم خراسان بارها مزه زندان را چشيد و البته همه اين بزرگان آزاده در قبال همه سختى هايى كه به جان خريدند، هيچ توقعى از مردم نداشتند،

*** متن کامل را می توانید بعد از پرداخت آنلاین ، آنی دانلود نمائید، چون فقط تکه هایی از متن به صورت نمونه در این صفحه درج شده است ***


 دانلود جدیدترین فایل های لایه باز در پی اس دی نگار

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *